Fleksja nazwisk w języku polskim - tabela wzorów odmiany według końcówki tematu

RzeczownikowyPrzymiotnikowy
MęskiŻeński
TwardotematoweMiękkotematoweTwardotematoweMiękkotematowe
-S
Mróz, Szponar, Wanat, Scott, Joyce, Watt
-Ś /-S^
Rataj, Pigoń, Gwóźdź, Miłosz, Pelc, Tołstoj, Tyszkiewicz, Disney, Montaigne, Lesage
-(S)A
Wajda, Wałęsa, Kurosawa, Gambetta
-(Ś)A/ -(S^)A
Ziaja, Opania, Kulesza, Goya, Moravia, Speranza
-E
Lange, Wende, Goethe, Rabelais
-S(O)
tylko obce:
Canaletto, Picasso
-K/-G/-CH/-L
Nowak, Banach, Berg, Kurpiel
-KA/-GA/-CHA
Noga, Mucha, Petrarka
-LA
Kądziela, Zola
-I
Wysoki, Kowalski, Nowicki, Pavarotti, Pini, Vigny, Botticelli, Zwingli
- typu
Monet, Dumas
-(Ś, S^)O
Pucio, Cyzio, Caravaggio
-(S)O
Lato, Fredro, Srebro, Kuryło
  -Y
Mądry, Rakoczy, Horty, Borowy, Kennedy, Korfanty
- typu
Cachin, Gabin
-KO/-GO/-CHO/-LO
obce:
El Greco, Laszlo
-KO/-GO/-CHO/-LO
tylko polskie i słowiańskie:
Kościuszko
  - rosyjskie typu
Ruckij, Panofskij
odmienia się jak:
WIELBŁĄD
odmienia się jak:
ŁOŚ
odmienia się jak:
SARNA
odmienia się jak:
ŻMIJA
odmienia się jak:
WYSOKI
końcowki tematu:
S - spółgłoski twarde np. b, ch, d, f, g, h, k, l, ł, m, n, p, r, s, t, w, z
Ś - spółgłoski miękkie np. ci, ć, dzi, dź, j, ni, ń, si, ś, zi, ź
S^ - spółgłoski stwardniałe (historycznie miękkie) np.sz, ż, cz, dż, dz, c

Mianownikkto? co?wielbłądłośsarnażmijawysoki
Dopełniaczkogo? czego?wielbłądałosiasarnyżmiiwysokiego
Celownikkomu? czemu?wielbłądowiłosiowisarnieżmiiwysokiemu
Biernikkogo? co?wielbłądałosiasarnężmijęwysokiego
Narzędnikz kim? z czym?wielbłądemłosiemsarnążmijąwysokim
Miejscowniko kim? o czym?wielbłądziełosiusarnieżmiiwysokim
Wołaczo!wielbłądziełosiusarnożmijowysoki

ZASADY odmiany nazwisk obcojęzycznych

Zapis nazwisk podporządkowany jest wymowie!
Aby odmienić nazwisko według powyższej tabeli należy znać jego wymowę np. węgierskiego nazwiska Nagy nie odmieniamy według wzoru przymiotnikowego (bo kończy się na -y), lecz według wzoru męskiego miękkotematowego (bo wymawia się je nodź, więc kończy się na -dź).

Nazwiska nieodmienne:
- zakończone na -u: Mobutu, Nehru, Giraudoux, Ceausescu; bo w polszczyźnie prawie nie ma wyrazów zakończonych na -u i nie istnieje wzorzec fleksyjny; istniejące wyrazy to nowe zapożyczenia: tabu, gnu, malibu, kakadu, emu, kipu;
- zakończone na akcentowane -o: Hugo, Rousseau, Bordeaux;
- zakończone na -ła, typu Benoit [benła], Dubois [dibła], Francois [fransła]; nie ma zakończeń sła/nła/bła w polszczyźnie - nie ma wzorca fleksyjnego
- azjatyckie zakończone na samogłoskę: Li Ta Czao, Sun Tzu;
- nieodmienne ze względów zwyczajowych: Franco, Castro; ulega to stopniowo zmianie, bo kiedyś Tito czy Szewardnadze też się nie odmieniały a teraz się odmieniają.

Stosowanie apostrofu w zapisie odmienionego nazwiska

Apostrof stosujemy, aby jak najdłużej zachować formę mianownikową nazwiska gdy istnieje różnica w wymowie i piśmie. Innymi słowy - jeśli zapis nie zniekształca formy mianownikowej - to nie dajemy apostrofu, przykłady i wyjątki:
Proust - Prouście, a nie Proust'cie
Disney - Disneya, Disneyem ("j" z mianownika jest słyszalne)
Kennedy - Kennedy'ego, a nie Kennedyego; ale Kennedym (bez apostrofu)
Scott - Scotcie, a nie Scottcie (podwójne "t" się redukuje - nie dotyczy to spolszczonych nazwisk np. Trauguttcie).

Opracowano na podstawie wykładów dra Tomasza Korpysza